گروه بهار علمي نوشهر

    سخني آشنا

خداوند را شاكريم كه سال ديگري فرصت داد تا بتوانيم در كارشناسي تكنولوژي و گروههاي آموزشي در خدمت عزيزان باشيم بي شك نقش گروههاي آموزشي در ارتقاء كيفي آموزش بر كسي پوشيده نيست و هرچه  زمان مي گذرد به رسالت واقعي خود بيش تر نزديك مي شود . شايسته است در اينجا از همه بزرگواراني كه در اين زمينه ما را ياري مي نمايند قدر داني نماييم و به دليل كسرت مقالات ،مقاله بعضي از همكاران در فصلنامه بعدي به چاپ خواهد رسيد .  از آنجايي كه در ماه محرم قرار داريم بر خود لازم مي دانم از آن امام  مطالبي بنويسم البته چقدر مشكل است كه بخواهم در مورد شخصيت هاي بزرگ همچون حسين ابن علي (ع)چيزي بنويسم شخصيتي كه حتي ملائك نيز بر او سجود دارند و الگوي كامل يك شخصيت انساني همچون خاندان خود است شخصيتي كه پرچم جدش محمد (ص) را هرگز بر زمين نگذاشت . وارثي كه هنوز با گذشت قرن ها از آن حادثه هنوز صداي " هل من ناصراْ ينصرني " او به گوش مي رسد و همگان را به سوي آزادي و آزادگي و مردانگي مي خواند .اگر بخواهیم خودسازی و انقلاب درونی فردی را از دیدگاه امام حسین با فرهنگ عاشورایی بررسی نماییم، باید این گونه از خود سؤال کنیم که امام حسین(ع) برای به دست آوردن و رسیدن به خدای خود چه چیزی را تقدیم کرد تا به دست آورده خود را تقدیم ما کند. مایی که ادامه دهندگان راه تاریخیم. اگر ابراهیم در آخرین امتحان خود تنها فرزند خویش را برای خدا آماده قربانی کرده بود؛ حسین نه تنها فرزندان خود را، بلکه همه یاران و عزیزان خود را ]که همراه او بودند[ پیشکش این راه عظیم کرد. اگر تنها سالی یک بار از یادمان قربانی راه ابراهیم می توان به خود قوت روحانی و معنوی خوراند از قربانی حسین هر روز میتوان بهره برد چرا که باور داریم؛ «هر روز ما عاشورا و هر صحنه زمین ما کربلاست»... و وای به حال ما که اگر بخواهیم تنها تماشاگران این صحنه باشیم.برای حسین چگونه باید گریست؟گریه کردن برای امام حسین (ع) و فقط برای مقام و منزلت او ارزش دارد؛ نه برای پاداش و مقام دنیوی و این که من هر آنچه بدی و گناه کردم تو در آن دنیا پیش خدا ضامن من باش! برای او که این همه را را به خاطر تعالی روح انسان پیمود باید گریست و قدر دان عظمت حماسه ی او شد. همان طور که علی بن ابی طالب (ع) می فرماید: « ای خدا... من تنها تو را عبادت میکنم، نه به طمع بهشت و نه برای ترس از جهنم، بلکه که تو را شایسته عبادت می بینم و می پرستم».

زندگی و مرگ از دیدگاه حسین (ع)

امام حسین (ع) می فرماید: من مرگ را جز سعات و زندگي با ستمکاران را جز ملامت و دلتنگی نمی بینم. من مرگ را شکوفایی زندگی می دانم. مرگ با روشنایی، شکوفایی زندگی است و مرگ با تاریکی ها ] که عمر با تاریکی ها بگذرد[، نابودی است. حیات اگر بخواهد شکوفا باشد موقعی است که انسان، سعادت را در آن روشنایی احساس کند و آن قدر در تاریکی غوطه ور نشود. این روشنایی هر لحظه اش مساوی با عظمت تمام دستگاه های هنری است .بیایید بشر را به هر دسته خوشبخت و بدبخت تقسیم نکنیم. انسان ها را به اینکه روشن اند و یک عده تاریک تقسیم کنیم. کاستن از عدد تاریکان و افزودن بر شماره ی روشنان ، کار بزرگی است که پیغمبران، حکما و وارستگان بدان دست یازیدند. هر آنکس که اندیشه ای روشن دارد همیشه زنده است و هر آنکس که اندیشه ای تاریک همیشه مرده است.  حسین (ع) کشتی نجاتی است در اقیانوسی ظلمانی برای رسیدن به این کشتی باید فراز و نشیب های زیادی را بگذرانیم و همچون او قربانی دهیم تا به مقصود برسیم.

« سالها دل  طلب  جام  جم از ما می کـرد           آنچه خود داشت ز بیگانه تمنا می کرد

گوهری کز صدف کون و مکان بیرون بود           طلب از گم شدگان لب دریا می کـرد»

                                        علي خزايي فر-كارشناس تكنولوژي وگروه هاي آموزشي شهرستان نوشهر

   برگه های آموزشی ((    ستکام))

 تعریف

        ستکام برگرفته از اختصارعبارت "سوالات تحقیقی کاربردی ارزشیابی ماهانه مدارس"می باشد که نخستین بارتوسط یوسف سیفی کارشناس تکنولوژی آموزشی وقت و از اعضای شرکت تعاونی خدمات اموزشی علم سرای شمال ، در آذر ماه 1375 در مقاله ای تحت عنوان رسالت گروههای آموزشی در روزنامه اطلاعات اسفند ماه 1375در صفحه الفبا به چاپ رسیده است .  در همان سال تحصیلی این نظریه با موافقت اداره منطقه و سازمان استان بصورت طرح و با عنوان آزمون های ماهانه  ستکام  در مدارس جنبه اجرایی پیدانموده و با همکاری گروهی از معلمان علاقمند و با تجربه و زیر نظر اعضای هیئت علمی ،اساتید دانشگاه ،مدرسان مرکز تربیت معلم و سرگروههای آموزشی منطقه در یک سال تحصیلی به اجرا در آمد.(لازم است  یاد ی کنیم از معلم فرهیخته و مدرس دانشگاه مرحوم اسـتاد نورالدین رمضانی که نقشی اساسی در اجـرای طرح داشته اند).

     در بهار 1376 سوالات در مجلات پیک نوروزی دانش آموزان دوره ابتدایی استان مازندران با همکاری و مساعدت گروه آموزش و پیش دبستانی سازمان چاپ و در سطح دانش آموزان استان توزیع گردید.  طرح ستکام توسط نامبرده  در قالب گزارش اقدام پژوهی در سومین دوره جشنواره معلمان پژوهنده سراسر کشور شرکت و در همان سال موفق به کسب  رتبه برتر کشوری وهمچنین رتبه نخست استانی معلمان پژوهنده را به خود اختصاص داد.

کلیات

        در این طرح کلیه سوالات دروس مختلف یک پایه مطابق جدول بودجه بندی و تقویم زمانبندی دروس توسط معلمان منتخب همان پایه طرح و در قالب برگ سوال ماهانه تهیه و به تعداد در اختیار دانش آموزان قرار می گیرد .آنچه که در این سوالات حائز اهمیت است : خلاقیت در طرح سوال، ایجاد جذبه و نشاط در دانش آموز، خارج نمودن دانش آموز از مباحث کلیدی و پرداختن به موضوعات محیط پیرامون و زندگی روزمره به تناسب اقلیم،آداب و رسوم، نوع معیشت زندگی،فرهنگ واجتماع با حفظ اصالت آموزشی منطبق بر سر فصل دروس دانش آموز وارزشهای جامعه می باشد.

اهداف

الف)اهداف کلی

-ارتقای سطح علمی همراه با کاربردی نمودن دروس  مندرج در کتب درسی دانش آموزان.

-ایجاد روحیه نشاط و خلاقیت در معلمان برای ارتباط هر چه بیشتر محفوظات درسی با واقعیات اجتماعی.

-گسترش فرهنگ مشارکت در دانش آموزان ، معلمان وخانواده ها پیرامون مباحث آموزشی دروس.

ب)اهداف جزئی

1-تغییر نگرش در محتوی دروس منطبق با نیاز ها و واقعیات  اجتماع.

2-بالا بردن روحیه مشارکت و مباحثه آموزشی در اولیای خانه و مدرسه.

3- خارج ساختن دانش آموزان از محفوظات نظری و پرداختن به فعالیت های تجربی و مشهودات اجتماع در آموزش دروس.

4- هدایت دانش آموزان از دوره ابتدایی به منظور ایجاد انگیزه در رشته های کارگاهی،تجربی و فنی و حرفه ای .

5-ایجاد فضایی همراه با خلاقیت و رقابت در بین دانش آموزان و شناسایی چهره های خلاق آموزشی از بین معلمان .

6-انطباق طراحی سوالات براساس سطوح ششگانه یادگیری با امور جاری دانش آموزان در زندگی روزمره.

7- در گیر نمودن فضا ی بیرون و اجتماع پیرامون دانش آموز با کتاب و مباحث آموزشی بجای هدایت دانش آموز به سرگرمی ها و رقابت های رایج که هیچگونه کمکی به دانش آموزان و محفوظات آموزشی وی نمی کند.

روش اجرا

1-     تشکیل هیئت علمی طرح ستکام از بین اساتید دانشگاه ،مراکز تربیت معلم و صاحبنظران اموزشی دوره ابتدایی و پیش دبستانی.

2-    شناسایی و دعوت به همکاری معلمان علاقمند پایه های مختلف در طراحی سوالات پایه های مختلف تحصیلی.

3-    اخذ مجوزهای قانونی به منظور اجرای طرح با عنوان مسابقه سرگرمی آموزشی با مشارکت دانش آموزان.

4-   انتخاب تیم طراحی گرافیک و رایانه به منظور زیبایی و آرایش چیدمان سوالات ، تصاویر،اشکال و طرحهای متناسب با سنین دانش آموزی، حفظ هویت دینی و ارزشی و جذبه و نشاط در مخاطبان.

5-    چاپ ، تکثیر و توزیع برگه های آموزشی ستکام در جامعه بطوریکه دسترسی مخاطبان به سهولت امکان پذیر باشد.

6-    جمع آوری  ته سوش برگه های آموزشی به همراه مبلغ مشارکت در مسابقه.

7-    هدف از مشارکت صرفا نیت خیر  و قصد مشارکت در مجمع خیرین مدرسه ساز به منظور توسعه و بهبود فضاهای آموزشی.

8-    توزیع در آمدهای حاصله به شرح زیرمی باشد:

-پرداخت هدایای نقدی به دانش آموزان شرکت کننده که به تناسب سن در مسابقه شرکت و پاسخ صحیح به سوالات داده اند.                                                                                                                50%

-واریز به نیت خیر و قصد مشارکت به حساب مجمع خیرین مدرسه ساز                                12  %

-هزینه طراحی سوالات پاسخ نامه                                                                                                    7 %

-حق الزحمه شورای نظارت                                                                                                                4%

- حق الزحمه گروه طراحان سوال  و تایپ                                                                                        4%

-هزینه چاپ و تکثیر                                                                                                                           8%

-حق الزحمه توزیع و جمع آوری برگه ها توسط نمایندگی ها و باجه های فروش                      5%

-حق الزحمه شرکت عامل                                                                                                                  8  %

9- توزیع برگه ها رایگان بوده و در صورت تمایل مخاطبا ن به شرکت در مسابقه، فرم مربوط به شرکت در مسابقه  را تکمیل و همراه مبلغ یکهزار ریال به محل های جمع آوری برگه ها یا محل خرید تحویل می نمایند.

10- هر هفته لیست برندگان دانش آموزی (که هویت آنان مبنی بر دانش آموز همان پایه می باشد احراز شود)را اعلام تا برندگان نسبت ب تحویل جوایز نقدی خود اقدام نمایند.

                                                                    تهيه و تنظيم:يوسف سيفي

   چگونه وسايل کمک آموزشي مي توانند کيفيت آموزش رياضيات را بهبود دهند؟

چکيده

اثرات و ارتباطات متقابل بين اشيا، تصاوير، زبان و نشانه هايي که منجر به استدلال رياضي و بيان گزاره هاي رياضي وسيع وعمومي زيادي مي گردند، داراي ارزش مطالعاتي فراواني است. بنده معتقد هستم که  معمولا در ذهن بسياري از معلمان، طبقه بندي دقيق و روشني بين روش ساخت ايده هاي رياضي از اشيا و خصوصيات ويژه اين اشيا وجود ندارد. در اين پژوهش، با استفاده از مثال ها و وضعيت هاي واقعي، سعي شده است که تفاوت هاي بين ايده هاي رياضي مورد بحث در کلاس درس و اشياء مورد استفاده براي کمک به اين مفاهيم رياضي، مورد بررسي قرار گيرد.

کلمات کليدي : مفاهيم رياضي، وسايل کمک آموزشي، تکنولوژي

1- وسايل کمک آموزشي و استفاده از آن ها

اجازه بدهيد تا با شرح دادن نمونه هايي از ابزارها و وسايل مورد استفاده در آموزش ، بحث را آغاز کنيم. امروزه تعداد زيادي از بسته هاي آموزشي تجاري و دستگاه هاي ساخته شده براي شرح و آموزش اصول وخواص رياضي وجود دارد که گاهي اوقات دچار استفاده ناصحيح مي گردند.

به نظرمي رسدکه در بين معلمان تمايل زيادي براي جستجو درباره اين قبيل ايده هاي مناسب براي تدريس وجود داشته باشد. اگر ايده ها ومنابع آن ها جذاب باشند، به هر دليلي، در کلاس درس  مطرح شده و اگرمورد استفاده قرار گيرند، جزو برنامه آن معلم قرار خواهند گرفت. اگر اين ايده ها خوب جواب ندهند، معلم مي تواند به دنبال ايده هاي ديگري باشد.

اجازه بدهيد که مثالي در مورد استفاده از بلوک هاي کسري که مي تواند منجر به قادر ساختن دانش آموزان به ترسيم مستطيل هاي کسري براي محاسبه جواب سوالي مانند +  گردد، بزنيم. بعضي از دانش آموزان (شکل 1) دومستطيل کشيده و يکي را به دو قسمت وديگري را به 4 قسمت تقسيم مي کنند و به جواب  مي رسند، در حالي که برخي ديگر، هردومستطيل را به 4 قسمت تقسيم نموده و به جواب  مي رسند. اين مساله روشن نيست که آيا دانش آموزاني که به جواب صحيح  رسيده اند، مي توانند علت صحيح بودن جوابشان را با استناد به ابزار به کار گرفته شده توجيه کنند يا نه.

 شکل 1- راه حلهاي دانش آموزان براي مساله کسري

 اثرات و ارتباطات متقابل بين اشيا (ساخته شده و يا غير ساخته شده)، تصاوير، زبان و نشانه هايي که منجر به استدلال رياضي و بيان گزاره هاي رياضي داراي وسعت وعموميت زيادي مي گردند، داراي ارزش مطالعاتي فراواني است. . بنده معتقد هستم که  معمولا در ذهن بسياري از معلمان، طبقه بندي دقيق و روشني بين روش ساخت ايده هاي رياضي از اشيا و خصوصيات ويژه اين اشيا وجود ندارد. به عنوان مثال، وقتي که يک مثلث بر روي يک ورق کاغذ مي کشيم و توسط آن يک گزاره عمومي رياضي نظير برابري جمع سه زاويه مثلث با 180 درجه را اثبات مي کنيم، اين مساله به خوبي منعکس کننده اين مطلب است که چگونه اين مثلث ويژه مي تواند منجر به يک چنين نتيجه گيري جامعي شود. اگر با دقت زياد به آن چه که کشيده ايم نگاه کنيم متوجه مي شويم که آن يک مثلث صد در صد واقعي نيست – سه خط ممکن است کاملا صاف نباشند و يا داراي گوشه هاي ضخيم باشند – اما اين مساله به نظر نمي رسد که بتواند باعث ايجاد اختلافي در اثبات گزاره شود. در اين مساله، مثلث يک ايده است، نه يک شئ و در واقع يک تصوير ذهني کشيده شده از دنياي واقعي است که باعث کمک به تفکر رياضي مي شود و مي تواند بسيار قوي تر از يک شئ باشد.

 2- اهداف تدريس رياضيات بر استفاده از وسايل کمک آموزشي تاثير مي گذارد

امروزه بحث ها و تحقيقات گسترده اي بر روي چگونگي آموزش رياضي انجام مي پذيرد. همان طور که پيشتر اشاره شد، نگاه ما در مورد اين که چگونه رياضيات را تدريس کنيم و چگونه رياضيات مي تواند به طور موثري آموخته شود، بستگي به رهيافت ما در تدريس و استفاده از وسايل کمک آموزشي دارد. به منظور توضيح بيشتر اين بحث، موارد زير را در نظر بگيريد :

·        روش هاي رياضي به تمامي دانش آموزان مدارس آموزش داده مي شود، زيرا اين ها در هر روزي از زندگي آن ها کمکشان خواهد کرد.

 شکل 2- الگوهاي آموزش دهنده در جدول ضرب : مثلا 6 x 12 = 8 x 9

 ·        95 درصد مردم، نياز به استفاده از کمتر از 5 درصد از روش هاي رياضي آموخته شده به آن ها، در بخش هاي مختلف زندگي خود اعم از کار، علم، صنعت و تجارت دارند.

به منظور توضيح موارد اشاره شده در بالا، اجازه بدهيد که دو مثال متفاوت در مورد رهيافت هاي مورد استفاده در تدريس ارائه کنيم.

دانش آموزان مي توانند با استفاده از ضرب کردن 20 يا 30 گروه از اعداد به تمرين عمل ضرب بپردازند. از سوي ديگر، يک الگوي مربع شکل در جدول ضرب، مانند شکل 2، به آن ها مي تواند ارائه شود و از آن ها سوال شود که اگر دو عدد روبروي هم که در يک قطر قرار گرفته اند در هم ضرب کنيم چه اتفاقي مي افتد. به خوبي روشن است که رهيافت دوم، رهيافتي قوي است و اجازه مطرح شدن يک سري از سوالات و خلاقيت ها را مي دهد، مانند : آيا اين الگو فقط با مربع هاي 2 در 2 کار مي کند؟ آيا با مستطيل هم جواب مي دهد؟ ساير اشکال چطور؟ براي توجيه رهيافت دوم ميتوان چنين اعتقادي داشت :

يادگيري رياضيات باعث پرورش و تقويت نگرش ها، عادات يادگيري، الگوهاي فکر کردن و ... مي شود و همگان را قادر به درک و پاسخ به وضعيت هاي جديدي که قبلا به آن ها برخورد نکرده اند مي نمايد.

3- ويژگي هاي وسايل کمک آموزشي

بيگز در سال 1972 پروسه کشف رياضيات را در 5 بخش تقسيم بندي نمود : اتفاقي و تصادفي، آزاد و اکتشافي، هدايت شده، مستقيم و برنامه ريزي شده. از يک طرف مي دانيم که کشف اتفاقي قابل برنامه ريزي نيست، اما اتفاق مي افتد. از طرف ديگر، کشف برنامه ريزي شده مبتني بر يک سلسله مراحل يادگيري محکم و هدف دار است. طبقه بندي مواد آموزشي براي قرارگيري در بخش هاي بالا مي تواند کاري جالب باشد و مفيدتر آن است که بپرسيم که چگونه ما مي توانيم موادي با قابليت تشويق کودکان براي تشريح راه هاي مختلفي که مي توانند نکات را درک کنند ارائه کنيم، در عين حالي که مسير توسعه رياضيات را نيز در آن ها ايجاد کنيم.

يکي از راه هاي تقويت رياضيات در افراد داراي سنين مختلف، بازي هاي رياضي است. مزاياي بازي هاي رياضي توسط بسياري از معلمان و مربيان بيان شده است. توسط بازي با رياضيات، ما مي توانيم به بخشي از روش هاي مورد استفاده در حل مسائل رياضي که شامل آزمايش و خلاقيت براي ايجاد ايده هاي جديد و استفاده از قانون هاي رياضي براي رهنمود کردن اين ايده ها به سمت نتايج، معني و مفهوم ببخشيم. تقريبا هيچ هدف کوتاه مدتي براي بازي هاي رياضي وجود ندارد و اين بازي ها براي اجازه دادن به حل کنندگانشان براي گشت و گذار در سرزمين رياضيات طراحي شده اند. البته يک هدف بلند مدت هم وجود دارد و آن، حل مساله مربوط به آن بازي است. بازي معمولا بيشتر از حدي که براي حل مساله آن مورد نياز است پيش مي رود. بعضي از محققين قائل به يک تفاوتي در بين بازي و اکتشاف هستند و مي گويند اکتشاف به صورت يک وضعيت جديد و معني دار و با هدف مشخص کردن خواص يک شي انجام مي گيرد، اما از سوي ديگر بازي تنها در يک محيط شناخته شده و نه باهدف "اين شئ چه کار مي کند"، بلکه با هدف "چه کاري با اين شئ قابل انجام است" انجام گيرد.

در تعريف ما از اشيا و ابزار های کمک آموزشی و بازي های رياضي، مفاهيمي که در زير آمده داراي اهميت است :

·        اين اشيا بايستي باعث تشويق فعاليت هاي متمرکز شده بر روي دانش آموز به منظور آشنايي با فرآيندهاي رياضي گردند.

·        از دانش معمول دانش آموزان بهره گيرند.

·        به توسعه پيوند هاي بين مدل هاي رياضي موجود در ذهن دانش آموزان در حين کار با آن ها کمک کنند.

·        باعث تقويت دانش معمول دانش آموزان گردند.

·        از روش هاي حل و يا فعاليت هاي رياضي آينده از طريق بهبود دادن دسترسي به دانش در آينده، بهره گيرند.

 4- کامپيوتر به عنوان يک وسيله کمک آموزشي

برخي از محققين معتقدند که تا قبل از ظهور کامپيوترها، نقاط تماس زيادي بين جنبه هاي اساسي و جالب رياضيات و تجربه هاي پيش آمده در زندگي روزانه وجود نداشت. کامپيوترها قادر به ايجاد اين پيوندها مي باشند و مساله اصلي در آموزش، نحوه بهره برداري از آن ها مي باشد.

عليرغم پيوند نزديک بين رياضيات و محاسبات، رياضيات مدرسه اي به ندرت پاسخي به تغييرات برنامه تحصيلي نسبت به تحول کامپيوتري مي دهد. دوره تحصيلي، متون، تست ها و عادات تدريس – اما نه دانش آموزان – محصولات دوره پيش از ظهور کامپيوتر هستند. اين مساله مي تواند بسيار ناگوار باشد که مدرسه باعث عقب گرد دانش آموزان نسبت به چيزهاي جديدي که به طور طبيعي در محيط پيرامون خود به آن ها برخورد مي کنند گردد.

از طريق فناوري هايي مانند دوربين هاي ديجيتال، اسکنرها و اينترنت، ما مي توانيم به مجموعه ارزشمندي از تصاوير ديجيتال در فرمت هاي مختلف معمول دسترسي داشته باشيم. اين مساله، معلمان و دانش آموزان را قادر مي سازد تا به راحتي تصاويري از دنياي بيرون را به کلاس درس رياضي بياورند. براي مثال تصوير يک سازه مسقف در شکل 3 آورده شده است.

 شکل 3- تصوير يک سازه مسقف

ما مي توانيم ويژگي هاي رياضي مختلفي را در اين تصوير مشخص نماييم. براي مثال، يک ترتيبي از دواير که شعاع آن ها با افزايش فاصله در حال کاهش است در شکل مشخص است. بنابراين مي توانيم ايده هاي هندسي مربوط به تصاوير سه بعدي را با کشيدن خطوطي که نقاط متناظر را به هم وصل مي کنند، توضيح دهيم. به طور مشابه مي توانيم ايده هاي محاسباتي تصاوير سه بعدي را نيز توسط اندازه گيري هاي لازم، بيان کنيم.هم چنين يک سري قوس هاي بيضوي در شکل وجود دارد و لذا مي توانيم ايده هاي جبري هندسه مختصاتي را با متمرکز شدن بر روي محورها و رسم نمودارهاي توابع، توضيح دهيم. (شکل 4)

شکل 2- به شکل فرمول هاي رياضي در آوردن ساختار مسقف

 استفاده از ابزارهايي مانند تصاوير ديجيتال، به همراه نرم افزارهايي براي آناليزهاي هندسي، محاسباتي و جبري، ما ابزاري براي آوردن "دنياي واقعي" به کلاس درس خواهيم داشت. ما مي توانيم از يک چنين تصاويري براي آموزش رياضيات به دانش آموزان، در هر سني، استفاده نماييم. اکثر محققين معتقدند که ابزارهاي کمک آموزشي بدون تاثير نمي باشند و مي توانند باعث تغيير عملکرد استفاده کنندگانشان گردند و به طور عميقي بر تصور و مفهوم سازي واقعيت ها در آن ها تاثير بگذارند.

5- سخن نهايي

در انتهاي اين مطالب بايد اشاره کنيم که چگونگي استفاده از ابزارهاي کمک آموزشي رياضي فاکتور بسيار مهمي است زيرا معلمان مي توانند از يک وسيله خوب استفاده خوب يا بد کنند و از يک وسيله بد نيز استفاده خوب يا بايد. از اين رو استفاده موثر از مواد و وسايل کمک آموزشي در کلاس درس، بستگي به طبيعت موضوعات کلاس درس، نقش معلم و منطقه جغرافيايي  و فرهنگي دارد.

                    نيره رضواني-دبير رياضي دبيرستان هاي شهرستان نوشهر

 اعداد تاكسي :

زماني كه رياضيدان انگليسي هاردي براي عيادت رياضيدان شهير هند رامانوجان به بيمارستان رفته بود به اين موضوع اشاره كرد كه شماره تاكسي كه به وسيله آن به بيمارستان آمده، عدد بي ربط و بي خاصيت 1729 بوده است . رامانوجان بلافاصله ضمن رد ادعاي هاردي به او يادآور شد كه اتفاقا 1729 بسيار جالب توجه است . خود ۱۷۲۹ عدد اول است. دو عدد ۱۷ و ۲۹ هر كدام عدد اول هستند. جمع چهار رقم تشكيل دهنده آن ميشود ۱۹ كه اول است. جمع دو عدد اوليه و دو عدد آخري ميشود ۸۱۱ كه باز هم عدد اول استدو عدد ابتدايي(سمت چپ) اگر جمع شوند؛عدد ۸۲۹ ميشود كه باز هم عدد اول است. دو عدد اوليه اگر از هم ديگر كسر شوند؛عدد ۶۷ ساخته ميشود كه باز هم عدد اول است. سه عدد سازنده آن عدد اول است(۱و۷و ۲). عدد اول؛عددي است كه فقط بر يك و خودش تقسيم ميشودبنحوي كه نتيجه تقسيمعددي كسري نباشد(خارج تقسيم داشته باشد) جمع عددي اعداد تشكيل دهنده ۱۷۲۹ يا:۱+۷+۲+۹=۱۹ است؛ عكس ۱۹ عدد ۹۱ است؛ اگر ۱۹*۹۱بشودنتيجه برابر ۱۷۲۹ ميشود. اين هم يكي ديگر از اختصاصات ۱۷۲۹ است كه در هر عددي ديده نميشود. عدد 1729 اولين عددي است كه مي توان آنرا به دو طريق به صورت حاصلجمع مكعبهاي دو عدد مثبت نوشت اعداد تاكسي :
زماني كه رياضيدان انگليسي هاردي براي عيادت رياضيدان شهير هند رامانوجان به بيمارستان رفته بود به اين موضوع اشاره كرد كه شماره تاكسي كه به وسيله آن به بيمارستان آمده، عدد بي ربط و بي خاصيت 1729 بوده است . رامانوجان بلافاصله ضمن رد ادعاي هاردي به او يادآور شد كه اتفاقا 1729 بسيار جالب توجه است . خود ۱۷۲۹ عدد اول است. دو عدد ۱۷ و ۲۹ هر كدام عدد اول هستند. جمع چهار رقم تشكيل دهنده آن ميشود ۱۹ كه اول است. جمع دو عدد اوليه و دو عدد آخري ميشود ۸۱۱ كه باز هم عدد اول است دو عدد ابتدايي(سمت چپ) اگر جمع شوند؛عدد ۸۲۹ ميشود كه باز هم عدد اول است. دو عدد اوليه اگر از هم ديگر كسر شوند؛عدد ۶۷ ساخته ميشود كه باز هم عدد اول است. سه عدد سازنده آن عدد اول است(۱و۷و ۲). عدد اول؛عددي است كه فقط بر يك و خودش تقسيم ميشودبنحوي كه نتيجه تقسيم عددي كسري نباشد(خارج تقسيم نداشته باشد) جمع عددي اعداد تشكيل دهنده ۱۷۲۹ يا:۱+۷+۲+۹=۱۹ است؛ عكس ۱۹ عدد ۹۱ است؛ اگر ۱۹*۹۱بشودنتيجه برابر ۱۷۲۹ ميشود. اين هم يكي ديگر از اختصاصات ۱۷۲۹ است كه در هر عددي ديده نميشود. عدد 1729 اولين عددي است كه مي توان آنرا به دو طريق به صورت حاصلجمع مكعبهاي دو عدد مثبت نوشت.                                       سرگروه آموزشي رياضي شهرستان نوشهر-كلثوم بابايي-جوادطاهايي

ابررسانا در سیم و کابل
كشف متحول كننده ابررساناهاي دما بالا در سال 1986 منجر بـه تحول و توليد نوع جديدي از كابلها در سيستمهاي قدرت شد. در ايالات متحده، اروپا و ژاپـن رقابت سختي بر روي تجــارت توليد آينده كابلهاي ابررسانائي وجود دارد. قابليـت هدايت جريـان برق در كابلهاي HTSبالغ بر 100 بار بيـشتر از هاديهاي آلومينيومي و مـسي متداول مي‌باشد. اندازه، وزن و مقـاومت اين نوع كابلها از كابلهاي معمولي بهتر بوده و امروزه توليدكنندگان تجهيزات الكتريكي در سراسر دنيا سعي دارند با استفاده از تكنولوژي HTS باعث كاهش هزينه‌ها و افزايش ظرفيت و قابليت اطمينان سيستمهاي قدرت شوند.

کاربرد ابررسانا در ترانسفورماتورها
استفاده از مواد ابررسانا در سيم‌بندي ترانسفورماتورها باعث 50% كاهش در تلفات، وزن و ابعاد ترانسفورماتور نسبت به انواع متداول ترانسفورماتورهاي روغني شده و به علاوه تأثير قابل توجهي نيز در افزايش بازده، كاهش افت ولتاژ و افزايش ظرفيت اضافه بار ترانسفورماتور دارد. استـفاده از ترانسفورماتورهاي ابررسانا با توجه به حجم كم و عدم اسـتفاده از روغن براي خنك‌سازي، نقش قابل ملاحظه‌اي در بهبـود فضاي شهري و كاهش هزينه‌هاي زيست محيطي خواهد داشت.

کاربرد ابررسانا در موتورها و ژنراتورها

درصورت استفاده از سيمهاي ابررسانا به جاي سيمهاي مسي در روتور ماشينهاي القايي، تلفات، حجم، وزن و قيمت آنها كاهش قابل ملاحظه‌اي خواهد داشت و با افزايش بازده، صرفه‌جويي قابل توجهي در انرژي الكتريكي صورت مي‌گيرد. كويل ژنراتورهاي سنكرون نيز با مواد ابررساناي سراميكي قابل ساخت مي‌باشد كه منجر به افزايش قابل توجهي در بازده ژنراتور خواهد شد. به علاوه تكنولوژي ابررسانا امروزه در ساخت كندانسورهاي سنكرون نيز كاربرد دارد. كندانسورهاي ابررسانا داراي بازده بيشتر، هزينه نگهداري كمتر و قابليت انعطاف بهتري هستند.

کاربرد ابررسانا در ذخیره سازهای مغناطیسی
در سيستم قدرت بين قدرتهاي الکتريکي توليدي و مصرفي تعادل لحظه‌اي برقرار است و هيچگونه ذخيره انرژي در آن صورت نمي‌گيرد. بنابراين توليد شبکه ناچار به تبعيت از منحني مصرف است كه غـير اقتصادي مي‌باشد. ابرسا ناي ذخيره کننده انرژي مغنـاطيسي (SMES) وسيله‌اي است كه براي ذخـيره کردن انرژي، بهبود پايداري سيستم قدرت و کم کردن نوسانات قابل استفاده مي‌باشد. اين انرژي توسط ميدان مغناطيسي که توسط جريان مستقيم ايجاد مي‌شود ذخيره مي‌شود. ابرساناي ذخيره کننده انرژي مغناطيسي هزاران بار قابليت شارژ و دشارژ دارد بدون اينکه تغييري در خواص مغناطيس آن ايجاد شود. ويژگي ابر رسانايي سيم پيـچ نيز موجب مي‌شود که راندمان رفت و برگشت فرايـند ذخيره انرژي بسيار بالا و در حدود  95% باشد. اولين نظريه‌ها در مورد اين سيستم در سال 1969 توسط فريه مطرح شد. وي طرح ساخت سيم‌پيچ مارپيچي بزرگي را که توانايي ذخيره انرژي روزا نه براي تمامي فرانسه را داشت ارائه كرد که به خاطر هزيـنه ساخت بسيار زياد آن پيگيري نشد. در سال  1971  تحقيـقات در آمريکا در دانشگاه ويسکانسين براي فهمـيدن بحثهاي بنيادي اثر متقابل بين انرژي ذخيره شده و سيستم‌هاي چند فاز به ساخت اولين دستگاه انجاميد. شركت هيتاچي در سال 1986 يک دستگاه SMES به ظرفيت 5 مگاژول را آزمايش کرد. در سال 1998 نيز ذخيره‌ساز 360 مگاژول توسط شركت ايستك در ژاپن ساخته شد. علاوه بر ذخيره‌سازي انرژي به منظور تراز منحني مصرف و افزايش ضريب بار، سيستم‌هاي مورد اشاره با اهداف ديگري نيز مورد توجه قرار گرفـته‌اند. بروز اغتشاشهاي مختلف در شبکه قدرت از جمله تغييرات ناگهاني بار، قطع و وصل خطوط انتقال و … به عدم تعادل سيستم مي‌انجامد. در اين شرايط انرژي جنـبشي محور ژنراتورهاي سنکرون مجبور به تأمين افزايش انرژي ناشي از اخـتلال هستند و درصورت حفظ پايداري دينـاميكي، حلقه‌هاي کنترل سيستم فعال شده و تعادل را برقرار مي‌سازند. اين روند، نوسـان متغيرهاي مختلف مانند فرکانس، توان الکتريکي روي خطـوط و… را موجب مي‌شود که مشکلات مختلفي را در بهره برداري از سيستم قدرت به دنبال دارد. اما اگر در سيستم مقداري انرژي ذخيره شده باشد، با مباد له سريع آن با شبکه در مواقع مورد نياز مي‌توان مـشکلات فوق را کاهش داد. با توجـه به اينكه در اين سيـستم انرژي از صورت الکتريکي به صورت مغناطيسي و يا بر عـکس تبديل مي‌شود، ذخيره‌ساز ابررسانايي داراي پاسخ ديناميکي سريع مي‌باشد و بنابراين مي‌تواند در جهت بهبود عملکرد ديناميکي نيز به کار رود. معمولاً واحدهاي ابررسانايي ذخيره انرژي را در دو مقياس ظرفيت بالا يعني حدود 1800 مگـاژول براي تـراز منحني مصرف، و ظرفيت پايين (چندين مگا ژول) به منـظور افزايش ميرايي نوسانات و بهبود پايداري سيستم مي‌سازند. سيم پيچ ابررسانا از طريق مبدل به سيستم قدرت متصل و شارژ مي‌شود و با کنترل زاويه آتش تريسيتورها ولتاژ DC دو سر سيم پيچ ابررسانا به طور پيوسته در بازة وسيعي از مقادير ولتاژهاي مثبت ومنفـي قابل کنترل است. ورودي ذخيره‌ساز انرژي مي‌تواند تغييرات ولتـاژ شبکه، تغيير فرکانس شبکه، تغيير سرعت ماشين سنکرون و… باشد و خروجي نيز توان دريافتي خواهد بود. مهم ترين قابليـت SMESجداسـازي و استقلال توليد از مصرف است که اين امر مزاياي متعددي از قبيـل بهره برداري اقتصادي، بهبود عملکرد ديناميکي و کاهش آلودگي را به دنبال دارد. در کابرد AC جريان الکتريکي هنوز تلفات دارد اما اين تلفات مي‌تواند با طراحي مناسب کاهش پيدا کند. براي هر دوحالت کاري AC وDC انرژي زيادي قابل ذخيره‌سازي است. بهترين دماي عملكرد براي دستگاههاي مورد اشاره نيز 50 تا 77 درجه کلوين است.

کاربرد ابررسانا در محدودسازهای جریان خطا
علاوه بر موارد گفته شده، محدودسازهاي ابررسانائي جريان خطا يا SFCL نيز رده تازه‌اي از وسايل حفـاظتي سيستم قدرت را ارائه مي‌كنند كه قادرند شبكه را از اضافه جريانهاي خطرناكي كه باعث قطعي پر هزينه برق و خسارت به قطـعات حساس سيـستم مي‌شوند حفاظت نمايند. اتصـال كوتاه يكي از خطاهاي مهم در سيستم قدرت است كه در زمان وقوع، جريان خطا تا بيشتر از 10 برابر جريان نامي افزايش مي‌يابد و با رشد و گسترش شبكه‌هاي برق، به قدرت اتصال كوتاه شبكه نيز افزوده مي‌شود. توليد جريانهاي خطاي بزرگتر، ازدياد گرماي حاصله ناشـي از عبور جريان القـائي زياد در ژنراتورها، ترانسفورماتورها و ساير تجهيزات و همچـنين كاهش قابليت اطميـنان شبكه را در پي دارد. لذا عبـور چنين جرياني از شبكه احتياج به تجهيزاتي دارد كه توانايي تحمل اين جريان را داشته باشند و جهت قطع اين جريان نيـازمند كليدهايي با قدرت قطـع بالا هسـتيم كه هزينه‌هاي سنگـيني به سيستم تحميل مي‌كند. اما اگر به روشي بتوان پس از آشـكارسازي خطا، جريـان را محـدود نمود، از نظر فـني و اقتصادي صرفه‌جويي قابل توجهي صـورت مي‌گيـرد. انواع مختلفي از محـدود كننده‌هاي خطا تا به حال براي شبكه‌هاي توزيع و انتقال معرفي شده‌اند كه ساده‌ترين آنها فيوزهاي معـمولي است كه البته پس از هر بار وقوع اتصال كوتاه بايد تعويض شوند. از آنجاييكه جريان اتصال كوتاه در لحظـات اوليه به خصوص در پريود اول موج جريان، داراي بيشترين دامنه است و بيشترين اثرات مخرب از همين سيكل‌هاي اوليه ناشي مي‌شود بايد محدودسازهاي جريان خطا بلافاصله بعد از وقوع خطا در مدار قرار گيرند.

محدودكننده‌هاي جريان اتصال كوتاه طراحي شده در دهه‌هاي اخير، عناصري سري با تجهيزات شبكه هستند و وظيفه دارند جريان اتصال كوتاه مدار را قبل از رسيدن به مقدار حداكثر خود محدود نمايند به طوري كه توسط كليدهاي قدرت موجود قابل قطع باشند. اين تجهيزات در حالت عادي، مقاومت كمـي در برابر عبور جريان از خود نشان مي‌دهند ولي پس از وقوع اتـصال كوتاه و در لحظات اوليه شروع جريان، مقاومـت آنها يكباره بزرگ شده و از بالا رفتن جريان اتصال كوتاه جلوگيري مي‌كنند. اين تجهيزات پس از هر بار عملكرد بايد قابل بازيـابي بوده و در حالت ماندگار سيستم، باعث ايجاد اضافه ولتاژ و يا تزريق هارمونيك به سيستم نگردند. محـدودسازهاي اوليه با استفاده از كليدهاي مكانيكي امپدانسي را در زمان خطا در مسير جريان قرار مي‌دادند. با ورود ادوات الكترونيك قدرت كليدهاي تريستـوري براي اين موضوع مورد استفاده قرار گرفتند و مدارهاي متـعددي از جمله مدارهاي امپدانس تشديد و ابررسانا، ارائه گرديده است. محدودكننده‌هاي ابررسانا در شرايـط بهره‌برداري عادي سيستم يك سيم‌پيچ با خاصيــت ابررسانايي بوده (مقاومت و افت ولتاژ كمي را باعث مي‌شود) ولي به محض وقوع اتصال كوتاه و افزايش جريان از يك حد معيني (جريان بحراني) سيم‌پيچ مربوط مقاومـت بالايي از خود نشان مي‌دهد و به همين دليل جريان خطا كاهـش مي‌يابد. عمل فوق در زمان كوتاهي انجـام مي‌پذيرد و نياز به سيستـم كشف خطا نمي‌باشد. برآورد اوليه بخش ابر رسانائي EPRI نشان مي‌دهد كه استـفاده از محدودسازهاي ابررسانائي جريان يك بازار فروش با درآمد حدود 3 تا 7 ميليارد دلار در 15 سال آينــده به وجود خواهد آورد.

سوئيچهاي ابررسانا

با تغيير در شدت ميدان مغناطيسي، امكان تغيير در وضعيت جسم ابررسانا از ابررسانايي به مقاومتي و برعكس امكانپذير است. بنابراين از مواد ابررسانا جهت انجام سوئيچينگ يا كليدزني نيز مي‌توان بهره گرفت. تحقيقات اوليه در اين زمينه از اواخر دهه 1950 ميلادي آغاز شد و كوششهايي براي استفاده از سوئيچهاي ابررسانا در مدارها و حافظه كامپيوترهاي بزرگ صورت گرفت. باك در سال 1956 مداري با نام كرايوترون شامل يك سيم‌پيچ نيوبيوم با دماي بحراني 3/9 درجه كلوين و هسته‌اي از سيم تانتالوم با دماي بحراني 4/4 درجه كلوين معرفي نمود كه با توجه دماي 2/4 درجه كلوين هليوم مايع، امكان تغيير وضعيت سيم تانتالوم در اثر ايجاد جريان الكتريكي و درنتيجه ميدان مغناطيسي در سيم‌پيچ نيبيوم وجود داشت. با توسعه دانش نيمه‌هادي، توجه به سوئيچهاي ابررسانا كاهش يافت اما حجم و تلفات كمتر، و سرعت بالاتر تراشه‌هاي ابررسانا نسبت به تراشه‌هاي نيمه‌هادي، استفاده از سلولهاي كرايوتروني و جايگزيني ابررسانا به جاي مدارهاي مسي را براي ساخت ابركامپيوترهاي بسيار سريع و كم تلفات، حتي با وجود پيشرفتهاي صنعت نيمه‌هادي توجيه‌پذير مي‌سازد. علاوه بر سلولهاي كرايوتروني كه با سرعت 1/0 ميكروثانيه در ساخت حافظه و تراشه‌هاي الكترونيك قابل استفاده است، از اتصالات جوزفسون كه مبناي عملكرد آنها، اثر تونل‌زني است نيز براي ساخت سوئيچهاي بسيار سريع و با سرعت 1/0 نانوثانيه (فركانس 10 گيگاهرتز) استفاده شده اما درمورد تكنولوژي ساخت آنها به تعداد زياد، پژوهشها ادامه دارد.

ابررساناها و ژنراتورهاي هيدروديناميك مغناطيسی

ژنراتورهاي هيدروديناميك مغناطيسي: اصول کلی ژنراتورهاي هيدروديناميك مغناطيسي (MHD) كه از سال 1959 پژوهشهايي براي توليد برق به وسيله آنها شروع شده و هنوز ادامه دارد،  بر اين اساس است که جريان گاز پلاسما (بسيار داغ) يا فلز مذاب از ميان ميدان مغناطيسی قوی عبور داده مي‌شود. با عبور گاز داغ يا فلز مذاب، در اثر ميدان مغناطيسي بسيار قوي موجود، يونهای مثبت و منفی به سمت الکترودهايي که در بالا و پايين جريان گاز پلاسما يا فاز مذاب قرار دارند، جذب مي‌شوند و مانند يك ژنراتور جريان مستقيم، توليد الكتريسيته را باعث مي‌شوند. قدرت الکتريکی اين ژنراتور جريان مستقيم با اينورترهای الکترونيک قدرت، به برق جريان متناوب تبديل و به شبکه متصل مي‌شود. با توجه به هزينه بالاي توليد الكتريسيته در ژنراتورهاي MHD، استفاده از آنها تنها به منظور يكنواختي منحني مصرف در زمانهاي پرباري شبكه مفيد است. سيم‌پيچهاي بزرگ ابررسانا كه از مواد ابررساناي متعارف مانند آلياژ نيوبيوم تيتانيوم ساخته شده‌اند براي توليد ميدانهاي مغناطيسي بسيار قوي مناسب و قابل استفاده است. اگر فاصله دو الكترود 1/0 متر، سرعت يونها 400 متر بر ثانيه و ميدان مغناطيسي 5 تسلا باشد، ولتاژ خروجي 200 ولت خواهد بود و در طول كانال 6 متري و با قطر يك متر، 40 مگاوات انرژي قابل توليد است. مزيت اصلي ژنرتورهاي MHD وزن نسبتاً كم آنها در مقايسه با ژنراتورهاي متعارف است كه استقبال از كاربرد آنها را در صنايع هوايي و دريايي موجب شده است.

منبع:    www.hts.blogfa.com

                                                                                                               تهيه و تنظيم :سيدمحمد رمضان زاده                         

فواید گرم کردن وسردکردن بدن به هنگام فعالیتهای ورزشی

گرم كردن بدن(WARM UP): نخستين گام براي آغاز يك فعاليت بدني گرم كردن بدن ميـباشد. مزاياي گرم كردن بدن به قرار زير است:

افزايش سرعت انقباض و از انقباض خارج گشتن عضلات.
- تسهيل مصرف اكسيژن. زيرا در عضلات گرم شده سرعت آزادسازي اكسيژن از هموگلوبينها افزايش مي يابد.
- تسهيل جريانات عصبي و متابوليسم داخل عضلات بدن.
- افزايش جريان خون به عضلات.
- افزايش تدريجي حرارت بدن.
- كاهش آسيب ها و صدمات ورزشي به خاطر افزايش قابليت ارتجاعي عضلات.
- كاهش گرفتگي عضلات و جلوگيري از افزايش ناگهاني فشار خون و حرارت بدن.
- آماده سازي سيستم عصبي،رباطها،مفاصل،عضلات،سيستم قلبي-عروقي و سيستم عصبي براي انجام فعاليت ورزشي خاص.
- بهبود جريان خون قلب و افزايش انعطاف پذيري عضلات.

آماده سازي ذهن و روان ورزشكار.

 اجزاء تشكيل دهنده مرحله گرم كردن
- دويدن آهسته به مدت 5 تا 10 دقيقه. هدف آن: افزايش حرارت بدن و عضلات.
- حركات كششي به مدت 10 تا 15 دقيقه. هدف آن: افـزايش دامنه حركت و نرم كردن عضلات.
- تمرينات ويژه ورزش مورد نظر به مدت 10 دقيقه.

 2- انجام فعاليت ورزشي مورد نظر.

3-سرد كردن بدن(COOL DOWN):پس از پايان يافتن فعاليت بدني مي بايد اقدام به سرد كردن تدريجي بدن كرد. معمولا اغلب افراد اين مرحله را حذف ميكنند اما بايد بدانند كه اين مرحله بسيار مهم بوده و حذف آن مي تواند منجر به آسيبهاي نا خواسته گردد. مزاياي اين مرحله به قرار زير است:

- كاهش احتمال سرگيجه و حتي از هوش رفتن به سبب تجمع خون سياهرگي در انتهاي دستها و پاها.
- كاهش تدريجي درجه حرارت بدن.
- كمك به پراكنده سازي و پاك سازي عضلات از مواد زائد حاصل از متابوليسم (اسيد لاكتيك)تجمع اسيد لاكتيك سبب درد عضلات پس از فعاليت بدني ميگردد.
- كاهش گرفتگي و درد عضلاني.

 كاهش سطح آدرنالين درخون.

اجزاء تشكيل دهنده مرحله سرد كردن

دويدن آهسته به مدت 5 تا 10 دقيقه. هدف آن: كاهش تدريجي دماي بدن و زدودن مواد زائد حاصل از متابوليسم در عضلات.
- حركات كششي به مدت 5 تا 10 دقيقه. هدف آن: كاهش گرفتگي و درد عضلات پس از فعاليت بدني و زدودن مواد زائد.

انعطاف پذيري (FLEXIBILITY):قابليت عضلات و تاندونها براي كشيده شدن انعطاف پذيري نام دارد. در واقع انعطاف پذيري توانايي استخوانهاي بدن در ميزان حركت آنها در جهات مختلف حول مفاصل ميباشد.

قدرت(STRENGTH):ميزان توانايي عضلات براي اعمال نيرو در زمان كوتاه.

استقامت:(INDURANCE):ميزان توانايي عضلات در انجام فعاليت گروهي در مدت زمان طولاني.

چالاكي(AGILITY):ميزان توانايي فرد در تغيير دادن جهت حركت بدن بطور سريع.

تعادل(BALANCE):توانايي حفظ تعادل در وضعيت سكون و يا حركت.سرعت(SPEED):توانايي حركت دادن بخش و يا تمام بدن بطور سريع.

سرعت(SPEED):توانايي حركت دادن بخش و يا تمام بدن بطور سريع.

حركات كششي(STRETCHING):حركات كششي بسيار ضروري و مفيد ميباشند انواع گوناگوني دارند كه به شرح زير است:

پويا(DYNAMIC): در اين نوع حركات كششي عضلات نيز حركت دارند.شامل حركات آرام و كنترل شده اي ميباشند كه به تدريج به سرعت و دامنه آنها افزوده ميگردد. مانند بالا و پايين كردن دستها از ناحيه كتف. نبايد آن را با حركات كششي بالستيك(BALLISTIC) اشتباه گرفت. حركات كششي بالستيك شديد بوده وهدف آن انجام حركات فراتراز دامنه حركت مفاصل و عضلات ميباشد كه خطرناك بوده و انجام آن را توصيه نمي كنيم.

ايستا(STATIC):بي خطر تر از بقيه ميباشد. در اين كششها در مفاصل حركت وجود نداشته و عضلات بتدريج كشيده ميگردند. در واقع عضلات تا يك حدي كشيده شده و در همان وضعيت ثابت نگاه داشته ميگردد (20-6 ثانيه). خود آن به دو نوع تقسيم بندي ميگردد يكي حركات كششي ايستايي فعال مانند خم كردن و بالا آوردن پا از ناحيه كمر و بالا نگاه داشتن آن تنها توسط عضلات و ديگري حركات كششي ايستايي منفعل و يا غير فعال مثلا همان مثال فوق اما نگاهداشتن پا در وضعيت ثابت با كمك دست و يا قرار دادن پا روي ميز و يا گرفتن پا توسط فرد ديگر.

ايزومتريك(ISOMETRIC):در اين حالت همانند حالت حركات كششي ايستا حركت در مفاصل وجود ندارد. اما تفاوت آن اين ميباشد كه هرگاه عضله اي كشيده ميگردد فرد سعي ميكند نيروي مقاومي بر خلاف آن كشش اعمال كند مثلا در مثال فوق هنگامي كه پا بالا آورده ميشود و روي ميز قرار داده ميگردد فرد به آرامي سعي ميكند پاي خود را به سمت پايين بازگرد خودتان را گرم کنید و بعد از آن رفته رفته بدن را سرد کنید گرم کردن قبل از شروع ورزش الزامی است. گرم کردن عضلات قبل از ورزش، کشیدگی و انعطاف آنها را تقویت خواهد کرد و باعث می شود تمرینی بهتر داشته باشید. همچنین از بروز مصدومیت نیز جلوگیری می کند. سرد کردن بدن بعد از انجام ورزش نیز مهم است چون باعث شل کردن عضلات، پایین آوردن ضربان قلب شده و باعث می شود استرس ورزش از بدن بیرون رود. اینکار همچنین باعث می شود بعد از اتمام ورزش احساسی بهتر داشته باشید .

گرم کردن :

گرم کردن به حرکات آهسته و فعالیتهای سبک قبل از تمرین اصلی یا مسابقه گفته می شود که هدف آن آماده کردن بدن، عضلات و مفاصل برای تمرین شدید یا مسابقه است . گرم کردن بدن شامل چند دقیقه حرکات سبک قبل از هر گونه تمرین شدید یا مسابقه ورزشی و حتی فعالیتهای جسمانی روزمره که شدید باشد ضروری است . شدت گرم کردن باید به حدود 90تا 120 ضربه در دقیقه برسد. شدت فعالیت باید به قدری باشد که دمای بدن و عضلات را حدود یک درجة سانتیگراد افزایش دهد . مدت زمان گرم کردن به شدت آن بستگی دارد اما حداقل 3 تا 5 دقیقه زمان لازم است. با افزایش سن، مدت بیشتری برای گرم کردن بدن نیاز است.  گرم کردن بیش از حد ، از نظر جسمانی خسته کننده و از نظر روانی کسل کننده است. به همین دلیل نباید در گرم کردن افراط کرد. فعالیتهای گرم کردن شامل فعالیتهایی مثل 1- دوی نرم 2- نرمش 3- حرکات کششی

جدول فعالیتهای پیشنهاد شده برای گرم کردن و فواید آن

 نکاتی که در مورد گرم کردن باید در نظر داشت:

گرم کردن باید از شدت مطلوبی برخوردار باشد تا ضمن بالا بردن بدن از ایجاد تعریق ، موجب خستگی نشود.

  شدت و مدت گرم کردن باید بر اساس آمادگی ورزشکار و سطح ورزشی و نیازهای ویژه هر ورزش تنظیم شود. در گرم کردن از فعالیتهای قدرتی و استقامتی پرهيز شود.  شدت گرم کردن باید کاهنده باشد و از 10 تا 15 دقیقه ا اجراء شدت آن کاهش یابد و در 4 تا 5 دقیقه شامل حرکات کششی باشد. این امر مانع هر گونه خستگی می شود، بدون آنکه از اثرات گرم کردن کاسته شود.آثار گرم کردن بر بدن تا چند ساعت باقی می ماند، به شرطی که بی حرکتی زیاد مثل خواب یا هوای سرد وجود نداشته باشد.

تمرین اصلی :

تمرین اصلی معمولاً شامل تمرین یک رشته ورزشی است که به پیشنهاد مربی توسط ورزشکار انتخاب می شود . هدف ورزشکار از شرکت در برنامه های ورزشی عامل اصلی برای انتخاب نوع تمرین است. تمرین اصلی ممکن است ورزش تفریحی مثل دوچرخه سواری در پارک جنگلی حومة شهر و یا یک ورزش حرفه ای مثل تمرین تناوبی شدید برای قهرمانی در دوی 100 متر باشد.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        

سرد کردن :

سرد کردن به حرکات و فعالیتهای سبک بعد از تمرین یا مسابقه گفته می شود. سرد کردن معمولاً ذ5 تا 10 دقیقه طول می کشد و با هدف برگرداندن وضعیت دستگاههای بدن و آماده کردن بدن برای زندگی عادی انجام می شود.

دو نوع سرد کردن وجود دارد که هر کدام برای ورزش خاصی مناسب است: سرد کردن فعال و غیر فعال.

فرق آنها در شدت فعالیت است. سرد کردن فعال دارای شدت بیشتر و شامل دوی آهسته و پیوسته است، در ورزشهایی که بین 30 ثانیه تا 5 دقیقه طول می شکد، مثل دوهای 200 تا 400 متر . انرژی آنها عمدتاً از طریق گلیکو لیز هوازی تأمین می شود. اسیدلاکتیک یکی از محصولات گلیکولیز بی هوازی است که افزایش آن عامل خستگی عضله به شمار می رود. سرد کردن فعال به صورت انجام دوی نرم و پیوسته سرعت دفع اسیدلا کتیک را افزایش می دهد.  در حالی که سرد کردن غیر فعال دارای شدت کمتر و شامل راه رفات و حرکات نرمشی در جا است. در ورزشهای کمتر از 10 دقیقه پرشها و پرتابها و ورزشهای بیشتر از 5 دقیقه مثل دوهای بیش از 3000 متر که در آنها اسید لاکتیک به مقدار ناچیزی تولید می شود، سرد کردن غیر فعال پیشنهاد می شود. هدف از سرد کردن غیر فعال بکار انداختن تلمبه عضلانی جهت کمک به دستگاه گردش خون است تا سریعتر به وضعیت طبیعی خود باز گردد.

جدول     فعا لیتهای پیشنهاد شده برای سرد کردن درانواع تمرینات جسمانی و فوایدآن (فاکس وماتیوس) 

 فواید فیزیولوژیکی سرد کردن

کمک می کند که اسید لاکیتک سریعتر دفع شود و در نتیجه خستگی کاهش یابد.

با افزایش وریدی خون از سیاهرگهای عضلات به قلب ، ضعف و سرگیجه احتمالی بعد از تمرین را کاهش می دهد.  احتمال کوفتگی عضلانی بعد از تمرین را کاهش می دهد.به کاهش آدرنالین خون کمک می کند

منابع :

wwww.mardoma.com 

 ww.mohammad02.blogfa.com

 گروه آموزشی تربیت بدنی خانم میترادیوسالارمهاجروآقای رضوان کوچ پیده